Delta, theta, alfa, beta, gamma - każdy rytm EEG opowiada inną historię o stanie świadomości, snu, skupienia i choroby
Fale EEG to suma potencjałów postsynaptycznych (PSP) dziesiątek tysięcy neuronów kory mózgowej, zsynchronizowanych przez thalamokortykalne pętle oscylacyjne. Jedna elektroda EEG "słyszy" aktywność ok. 6 cm² kory. Zsynchronizowane oscylacje są wydajnym mechanizmem komunikacji między obszarami mózgu - dlatego różne stany umysłu generują różne wzorce częstotliwości.
Amplituda: Duże fale (75–200 µV). Kiedy: Sen głęboki NREM (stadium N3), niemowlęta (prawidłowe!), encefalopatia, coma. W EEG czuwania osoby dorosłej - zawsze patologia (ogniskowa lub rozsiana).
Amplituda: Umiarkowana (20–100 µV). Kiedy prawidłowy: Dzieci, senność, NREM N1/N2, medytacja, twórcze myślenie, hipokamp podczas uczenia się. Kiedy patologiczny: Ogniskowe spowolnienie w strukturalnych zmianach mózgu, encefalopatia rozsiana.
Amplituda: 20–100 µV. Lokalizacja: Potylica, ciemieniowo-potylicznie (rytm główny EEG). Kiedy: Czuwanie ze zamkniętymi oczami, relaks. Reaktywność: Blokowany (desynchronizacja) przez otwarcie oczu, skupienie uwagi, zadania poznawcze. Brak blokowania = patologia.
Amplituda: Niska (5–25 µV). Lokalizacja: Czołowo-centralnie. Kiedy: Aktywne myślenie, skupienie, zadania ruchowe (beta centralne - "mu"), leki (benzodiazepiny zwiększają beta!). Kiedy patologiczny: Nasilone beta przy odstawieniu benzodiazepinów (FIRDA), po urazach czaszki.
Amplituda: Bardzo niska (1–10 µV). Kiedy: Percepcja wzrokowa, "binding problem" (integracja informacji), uwaga selektywna, świadomość. Trudny do rejestracji w EEG skalpowym (artefakty mięśniowe). Lepiej widoczny w EEG śródkorowym (ECoG) i SEEG.
Wrzeciona snu (sleep spindles): 11-15 Hz, trwające 0,5-2 s, centralno-ciemieniowo - marker stadium N2. K-kompleksy: Wolna fala ujemna + szybka dodatnia w N2, generowane przez talamus. Oba są fizjologicznym markerem snu NREM - ich zanik może sugerować uszkodzenie wzgórza.
| Rytm | Częstotliwość | Amplituda | Stan fizjologiczny | Stan patologiczny |
|---|---|---|---|---|
| Delta (δ) | 0,5–4 Hz | 75–200 µV | Sen głęboki N3, niemowlęta | Encefalopatia, coma, strukturalne ogniska |
| Theta (θ) | 4–8 Hz | 20–100 µV | Senność, dzieci, hipokamp | Ogniskowe spowolnienie, encefalopatia |
| Alfa (α) | 8–13 Hz | 20–100 µV | Relaks, zamknięte oczy | Brak reaktywności = patologia |
| Beta (β) | 13–30 Hz | 5–25 µV | Skupienie, leki (BZD) | Odstawienie BZD, aura napadów |
| Gamma (γ) | >30 Hz | 1–10 µV | Percepcja, świadomość | Trudny do oceny w EEG skalpowym |