EMG – Nerw Promieniowy i Interpretacja Wyników

📋 Seria: EMG Kończyn Górnych
Artykuł 1/4: Metodologia i protokół badania
Artykuł 2/4: Nerw pośrodkowy – pomiary i wartości normalne
Artykuł 3/4: Nerw łokciowy – pomiary i wartości normalne
Artykuł 4/4: Nerw promieniowy i interpretacja ← jesteś tutaj

CZĘŚĆ I — Nerw Promieniowy (Nervus Radialis)

1. Anatomia i przebieg nerwu promieniowego

Nerw promieniowy (nervus radialis) pochodzi z pęczka tylnego splotu ramiennego (C5–C8, T1). Jest najgrubszym nerwem splotu ramiennego. Biegnie w kanale mięśniowo-spiralnym (sulcus nervi radialis) kości ramiennej, między głowami m. trójgłowego ramienia — tu jest szczególnie narażony na ucisk. Następnie przebija przegrodę mięśniową boczną, wchodzi do dołu łokciowego i dzieli się na gałąź powierzchowną (czuciową) oraz gałąź głęboką (= nerw kostny tylny, PIN — posterior interosseous nerve).

SCHEMAT ANATOMICZNY NERWU PROMIENIOWEGO Splot ramienny C5–C8, T1 (pęczek tylny) │ ├──→ Gałęzie do m. trójgłowego (ramię) │ ▼ ┌──────────────────────────────────────────────┐ │ KANAŁ MIĘŚNIOWO-SPIRALNY (sulcus radialis) │ │ → Tylna/boczna strona kości ramiennej │ │ → "Saturday night palsy" — ucisk w tym │ │ miejscu przy śnie z ręką pod głową │ └──────────────────────────────────────────────┘ │ ├──→ n. skórny przedramienia bocznego dolny (LACBN) ├──→ n. skórny tylny przedramienia (MABCN) │ ▼ Dół łokciowy — podział: ┌───────────────────────┬───────────────────────┐ │ Gałąź powierzchowna │ Gałąź głęboka (PIN) │ │ (n. promieniowy │ Przebija m. odwracacz │ │ skórny — SENSORY) │ (supinator) przez │ │ → grzbiet dłoni, │ kanał Frossego │ │ palce I–III │ → mm. prostowniki │ └───────────────────────┴───────────────────────┘ Skróty: PIN=posterior interosseous nerve, ECRB=extensor carpi radialis brevis, EDC=extensor digitorum communis, EIP=extensor indicis proprius

2. Motoryczne badanie przewodnictwa — protokół

2.1 Elektroda rejestrująca — mięsień EIP lub EDC

Pozycja elektrod motorycznych

Opcja A — EIP (extensor indicis proprius): Elektroda G1 nad EIP na grzbietowo-łokciowej stronie przedramienia, ~5 cm proksymalnie od stawu promieniowo-nadgarstkowego. Pozwala ocenić PIN (gałąź głęboka). G2 na ścięgnie EIP przy nadgarstku.
Opcja B — EDC (extensor digitorum communis): G1 w połowie grzbietowej przedramienia, nad brzuścem EDC. Używany przy ocenie uszkodzeń proksymalnych.
Opcja C — ECRL (extensor carpi radialis longus): Stymulacja proksymalna → ocena gałęzi odchodzącej jeszcze w ramieniu.
Uziemienie: Na grzbiecie dłoni lub nadgarstku.

2.2 Punkty stymulacji motorycznej

Punkt stymulacji	Lokalizacja	Uzyskany parametr
Przedramię (S1)	Boczna strona przedramienia, ~8–10 cm proksymalnie od G1 (EIP)	Latencja dystalna (DML)
Nad łokciem (S2)	Boczna strona dołu łokciowego, nad głową promieniową, pod m. ramienno-promieniowym	MCV przedramię/łokieć (S2→S1)
Ramię (S3)	Boczno-tylna strona ramienia, ~10 cm proksymalnie od nadkłykcia bocznego, nad nerwem w kanale spiralnym	MCV ramię (S3→S2)

3. Sensoryczne badanie przewodnictwa — gałąź powierzchowna

Powierzchowna gałąź skórna nerwu promieniowego (Superficial Radial Nerve, SRN)

Elektroda aktywna (G1): Na promieniowej (bocznej) stronie grzbietu kciuka lub w przestrzeni I grzbietowej, nad stawem MCP I
Elektroda referencyjna (G2): Dystalnie od G1, 3–4 cm
Stymulacja: Na boczno-grzbietowej stronie dalszej jednej trzeciej przedramienia, standardowo 10–14 cm od G1
Uwaga: Nerw jest cienki, amplitudy SNAP są niskie (~15–35 µV). Zawsze porównywać z kończyna przeciwną (asymetria >50% = patologia).

4. Wartości prawidłowe — nerw promieniowy

✅ Normy ENG nerwu promieniowego (temperatura ≥32°C, dorośli)

Parametr	Wartość prawidłowa	Granica (cut-off)	Uwagi
MCV przedramię/łokieć	55 – 70 m/s	≥ 50 m/s	S2→S1, segment od łokcia do EIP/EDC
MCV ramię	60 – 75 m/s	≥ 55 m/s	S3→S2; najszybszy nerw kończyny górnej
Amplituda CMAP (EIP)	≥ 3 mV	≥ 2,0 mV	Zawsze porównać obustronnie; asymetria >50% = patologiczna
Latencja SNAP SRN (10–14 cm)	1,8 – 2,5 ms (10 cm)	SCV ≥ 50 m/s	Antydromicznie; niskie amplitudy — wymagana cicha kabina lub uśrednianie
Amplituda SNAP SRN	15 – 40 µV	≥ 10 µV	Zawsze porównać z kończyna po przeciwnej stronie; brak = patologia
SCV gałąź powierzchowna	55 – 72 m/s	≥ 50 m/s	Szybsza niż n. pośrodkowy i łokciowy

5. Wartości patologiczne — nerw promieniowy

5.1 Saturday Night Palsy — ucisk w kanale mięśniowo-spiralnym

🔴 Saturday Night Palsy (Radial Neuropathy at the Spiral Groove)

Ucisk nerwu promieniowego w kanale spiralnym kości ramiennej — najczęściej w wyniku długotrwałego nacisku (sen po alkoholu, opieranie ramienia, pozycja na fotelu operacyjnym). Skutkuje opadnięciem ręki (wrist drop) z zachowaniem funkcji trójgłowego (odejście gałęzi proksymalnie do kanału).

Typowy obraz ENG:

MCV ramię (S3→S2) znacznie obniżona lub blok przewodzenia (>50% spadek amplitudy CMAP)
MCV przedramię (S2→S1) — prawidłowa lub nieznacznie obniżona
SNAP SRN — obniżony lub nieobecny (zajęcie gałęzi powierzchownej)
CMAP EIP/EDC — obniżona przy stymulacji proksymalnej vs. dystalnej = blok przewodzenia

EMG igłowe: Denerwacja w EDC, EIP, ECU, brachioradialis; trójgłowy oszczędzony (gałęzie odchodzą przed kanałem spiralnym).

5.2 Zespół n. kostnego tylnego (PIN Syndrome)

🔴 Posterior Interosseous Nerve (PIN) Syndrome — ucisk przez kanał Frossego

Ucisk gałęzi głębokiej (PIN) w kanale Frossego (arkada Frossego w m. odwracaczu — supinator). Obraz kliniczny: opadanie palców i kciuka bez opadania nadgarstka (ECRL unerwiony proksymalnie, zachowany).

Typowy obraz ENG:

SNAP SRN — prawidłowy (gałąź powierzchowna jest oszczędzona, PIN jest czysto ruchowy!)
MCV i amplituda CMAP mogą być obniżone dla EIP/EDC

EMG igłowe: Denerwacja w EDC, EIP, ECU, supinator; ECRL i ECRB oszczędzone lub nieznacznie zajęte (w zależności od poziomu); trójgłowy i ramienno-promieniowy zawsze prawidłowe.

5.3 Mononeuropatia sensoryczna gałęzi powierzchownej (Wartenberg Syndrome)

🔴 Cheiralgia paraesthetica (Wartenberg)

Izolowany ucisk gałęzi powierzchownej n. promieniowego w dystalnej jednej trzeciej przedramienia (np. przez zegarek, bransoletę, opaskę na nadgarstek). Wyłącznie zaburzenia czucia — bez osłabienia.

SNAP SRN — obniżony lub nieobecny po stronie zajętej, prawidłowy po stronie zdrowej
ENG motoryczne — prawidłowe
EMG igłowe — prawidłowe

5.4 EMG igłowe nerwu promieniowego — mięśnie i lokalizacja

Mięsień	Unerwienie	Poziom C	Znaczenie diagnostyczne
Triceps brachii	N. promieniowy (wysoko w ramieniu)	C6–C8	Zajęty tylko przy uszkodzeniu proksymalnym; oszczędzony w spiral groove palsy!
Brachioradialis (BR)	N. promieniowy (powyżej łokcia)	C5–C6	Zajęty w spiral groove; oszczędzony w PIN syndrome
Extensor carpi radialis longus (ECRL)	N. promieniowy (powyżej łokcia)	C6–C7	Jw.; zachowany w PIN syndrome
Extensor digitorum communis (EDC)	PIN (po kanale Frossego)	C7–C8	Zajęty w PIN syndrome i spiral groove
Extensor indicis proprius (EIP)	PIN (dystalnie)	C7–C8	Marker PIN; lokalizacja uszkodzenia poniżej supinator
Extensor carpi ulnaris (ECU)	PIN	C7–C8	Zajęty w PIN; jego zachowanie przy zajętym EDC sugeruje proksymalną gałąź ECU

CZĘŚĆ II — Interpretacja Wyników ENG/EMG Kończyn Górnych

6. Aksonal vs. Demielinizacja — podstawa interpretacji

🔬 Dwa zasadnicze wzorce uszkodzenia nerwu obwodowego

Każde nieprawidłowe badanie ENG należy zaklasyfikować jako uszkodzenie aksonalne (utrata aksonów) lub demielinizacyjne (uszkodzenie osłonki mielinowej) — lub mieszane. To rozróżnienie ma fundamentalne znaczenie dla diagnozy i rokowania.

Parametr ENG	Aksonal (utrata aksonów)	Demielinizacja (uszkodzenie mieliny)
Amplituda CMAP	Obniżona (↓)	Prawidłowa lub nieznacznie obniżona
Amplituda SNAP	Obniżona (↓)	Prawidłowa lub nieznacznie obniżona
MCV (prędkość przewodzenia)	Prawidłowa lub nieznacznie obniżona (>70% dolnej normy)	Wyraźnie obniżona (<70% dolnej normy), często <38 m/s
Latencja dystalna (DML)	Prawidłowa lub nieznacznie wydłużona	Wyraźnie wydłużona (>130% górnej normy)
Kształt CMAP	Zachowany kształt	Temporal dispersion (poszerzenie, polifazja)
Fala F	Nieznacznie wydłużona lub prawidłowa	Wyraźnie wydłużona, obniżona persistence lub nieobecna
EMG igłowe — spoczynek	Fibrylacje, PDP (3–4 tygodnie po uszkodzeniu)	Brak aktywności spoczynkowej (zwykle)
EMG igłowe — MUP	Neurogeniczne MUP (długie, wysoka amplituda, polifazja); zmniejszona rekrutacja	Prawidłowe lub nieznacznie zmienione; rekrutacja często zachowana
Rokowanie	Gorsze; regeneracja aksonu 1–3 mm/dobę; miesiące–lata	Lepsze; remielinizacja tygodnie–miesiące

PORÓWNANIE PROFILU ENG: AKSONAL vs DEMIELINIZACJA (n. pośrodkowy) AKSONAL DEMIELINIZACJA ───────────────────────────────────────────────────────── DML: 3,8 ms (norma) 6,2 ms (↑ WYDŁUŻ.) CMAP ampl.: 1,8 mV (↓ OBNIŻ.) 4,8 mV (norma/gran.) MCV: 50 m/s (norma) 31 m/s (↓↓ ZWOLNIONA) SNAP ampl.: 6 µV (↓ OBNIŻ.) 12 µV (norma/gran.) SCV: 52 m/s (norma) 28 m/s (↓↓ ZWOLNIONA) Latencja F: 30 ms (norma) 52 ms (↑↑ WYDŁUŻ.) ───────────────────────────────────────────────────────── Myśl: "Aksonal niszczy AMPLITUDĘ; Demielinizacja niszczy PRĘDKOŚĆ"

7. Ogniskowa vs. Rozlana neuropatia

🔬 Lokalizacja uszkodzenia: ogniskowe vs. wieloogniskowe vs. rozlane

Wzorzec	ENG cechy	Typowe przyczyny
Ogniskowa mononeuropatia	Patologia w jednym nerwie, w jednym segmencie (np. zwolnienie MCV przez łokieć przy prawidłowym przedramieniu)	CTS, cubital tunnel, spiral groove palsy, uraz pojedynczego nerwu
Neuropatia splotu (plexopathia)	Wiele nerwów z jednego splotu; granica anatomiczna odpowiada pęczkom splotu	Neuralgiczna amyotrofia (Parsonage-Turner), TOS, uraz splotu, nowotwory Pancoast
Radikulopatia	SNAP prawidłowe (zmiana proksymalnie od zwoju DRG); EMG igłowe: denerwacja w mięśniach jednego korzenia + mięśnie przykręgosłupowe	Dyskopatia szyjna, stenoza kanału, urazy
Polineuropatia (dystalna, symetryczna)	Wiele nerwów obustronnie; gradient dystalny; amplitudy obniżone lub MCV obniżone w zależności od typu	Cukrzyca, alkohol, toksyny, CIDP, CMT
Mononeuropatia multiplex	Kilka nerwów asymetrycznie; różne poziomy zaburzeń	Zapalenie naczyń, borelioza, HNPP, sarkoidoza

8. Kluczowe różnicowania diagnostyczne — schematy

8.1 CTS vs. Radikulopatia C6 vs. Zespół pronatora

RÓŻNICOWANIE: CTS vs RADIKULOPATIÄ C6 vs PRONATOR SYNDROME CTS C6 radikul. Pronator synd. ───────────────────────────────────────────────────────────── DML n. pośrodkowy: ↑ DŁUGA norma norma/nieznacz.↑ MCV przedramię: norma norma ↓ ZWOLNIONA SNAP palec II: ↓ lub brak NORMA* ↓ obniżony SNAP palec I (SRN): norma norma norma FCR EMG igłowe: norma denerwacja denerwacja APB EMG igłowe: denerwacja denerwacja norma (dystalne) Mięśnie przykreg.: norma denerwacja norma ───────────────────────────────────────────────────────────── *SNAP PRAWIDŁOWY w czystej radikulopatii = zmiana proksym. od DRG KLUCZOWA ZASADA: SNAP prawidłowy → myśl o radikulopatii lub uszkodzeniu powyżej zwoju DRG (korzeniowe, splotowe proksym.)

8.2 Cubital Tunnel vs. Radikulopatia C8 vs. Uszkodzenie splotu przyśrodkowego

RÓŻNICOWANIE: CUBITAL TUNNEL vs C8 radikul. vs PLEXUS medial CuTS C8 radikul. Plexus przyśrod. ─────────────────────────────────────────────────────────────── MCV przez łokieć: ↓ WOLNA norma norma lub ↓ SNAP palec V: ↓ lub brak NORMA* ↓ obniżony SNAP grzbietowy łok: ↓ obniżony NORMA* ↓ obniżony CMAP ADM: ↓ ↓ ↓ CMAP APB (pośrodk.): norma ↓ OBNIŻ.* ↓ obniżony FCU EMG igłowe: denerwacja norma/dener. denerwacja Mięśnie przykręgosł: norma denerwacja norma ─────────────────────────────────────────────────────────────── *W C8: APB (C8, n. pośrodkowy) też zajęty — bo ten sam korzeń! *SNAP prawidłowe w radikulopatii = zmiana proksym. od zwoju DRG

8.3 Aksonalna polineuropatia vs. Demielinizacyjna polineuropatia

RÓŻNICOWANIE: Aksonal PNP vs Demielinizacyjna PNP Aksonal PNP Demielin. PNP ────────────────────────────────────────────────────── Typ nerwów: czuciowe→ruchowe mieszane SNAP amplitudy: ↓↓ (dominuje) ↓ (wtórnie) CMAP amplitudy: ↓ ↓ (późno) MCV: norma lub nieznacz.↓ ↓↓ (<38 m/s) DML: norma lub ↑nieznacz. ↑↑ Temporal dispersion: brak OBECNA Fala F: nieznacznie ↑ ↑↑ lub brak EMG igłowe: denerw. + neurogeniczne MUP zwykle norma ────────────────────────────────────────────────────── AKSONALNE PNP: DM, alkohol, toksyny, aksonalna CIDP DEMIELIN. PNP: CIDP, CMT (heredit.), GBS (ostry)

9. Zasady interpretacji fali F w kończynach górnych

Fala F — co mówi o segmencie proksymalnym?

Wydłużona minimalna latencja F (n. pośrodkowy >31 ms, n. łokciowy >32 ms) sugeruje demielinizację proksymalną (korzenie, splot) lub CTS z zajęciem proksymalnym
Obniżona persistence (<80%) wskazuje na blok przewodzenia proksymalnego — radikulopatiä lub pleksopatiä
Chronodyspersja >4 ms = demielinizacja z temporal dispersion w segmencie proksymalnym (CIDP, MMN)
Prawidłowe fale F przy patologicznym ENG dystalnym = ogniskowe uszkodzenie dystalne (np. czyste CTS lub cubital tunnel bez zajęcia proksymalnego)

10. Wzorce specyficznych chorób — przegląd

Choroba	Wzorzec ENG	Wzorzec EMG igłowego	Kluczowe cechy
CTS	Wydłużona DML n. pośr.; obniżona/nieobecna SNAP palec II; prawidłowe MCV poza nadgarstkiem	Denerwacja APB w zaawansowanych przypadkach	Najczęstsza neuropatia z ucisku; asymetria SNAP pośr./łokcio.
Cubital Tunnel	Zwolnione MCV przez łokieć; obniżona SNAP palec V i grzbietowa	Denerwacja ADM, FDI, FCU (w ciężkich)	Różnica MCV >10 m/s lub MCV_łokieć <50 m/s
Saturday Night Palsy	Blok przewodzenia lub spowolnienie MCV w kanale spiralnym; SNAP SRN obniżony	Denerwacja EDC, EIP, BR; trójgłowy prawidłowy	Ostre opadanie ręki; ECRL/trójgłowy oszczędzone = lokalizacja
Neuropatia cukrzycowa (DPN)	Symetryczna, dystalna; obniżone SNAP (sensoryczna dominuje); MCV nieznacznie obniżone	Zwykle minimalne zmiany igłowe; fibrylacje w stopach	Może współistnieć z CTS (↑ ryzyko w DM)
CIDP	Demielinizacja wieloogniskowa, asymetryczna; MCV <38 m/s; temporal dispersion; brak fal F	Zwykle nieznaczne zmiany; wtórna aksonopatiä w zaawansowaniu	Fale F: brak lub latencja >130% normy; konieczne 2+ nerwy z demielin.
Neuralgiczna amyotrofia (Parsonage-Turner)	Aksonalna; SNAP obniżone; CMAP obniżone w zajętych nerwach splotu	Denerwacja wielomięśniowa, ale asymetryczna; różne nerwy/korzenie	Ból + nagłe osłabienie; MRI splot wzmocnienie; przebiega splotowo
ALS (MND)	ENG zwykle prawidłowe lub minimalne zmiany aksonalne; SNAP prawidłowe	Rozlegle fibrylacje + fascykulacje + neurogeniczne MUP w ≥3 okolicach ciała	SNAP prawidłowy przy klinicznym osłabieniu = ważna wskazówka na MND

11. Klasyfikacja Seddon / Sunderland — kontekst kliniczny

Stopnie uszkodzenia nerwu (Seddon → Sunderland)

Seddon	Sunderland	Uszkodzenie anatomiczne	Obraz ENG	Rokowanie
Neurapraxia	I stopień	Demielinizacja segmentalna; aksony nienaruszone	Blok przewodzenia; normalna amplituda poniżej bloku; brak fibrylacji	Pełna; tygodnie–3 miesiące
Axonotmesis	II–IV stopień	Przerwanie aksonu; osłonki od zachowanej (II) do uszkodzonej (IV)	Obniżenie CMAP/SNAP dystalne; fibrylacje od 3–4 tyg.; MUP neurogeniczne przy reinerwacji	Umiarkowane; tygodnie–miesiące do lat; zależy od stopnia
Neurotmesis	V stopień	Całkowite przecięcie nerwu	Brak odpowiedzi poniżej uszkodzenia; masywne fibrylacje	Złe bez chirurgii; rekonstrukcja lub przeszczep

12. Schemat wniosków — raport z badania EMG kończyn górnych

Struktura wniosków w raporcie EMG

Prawidłowe / Nieprawidłowe — ogólna ocena
Nerw(y) zajęte — wymienić które
Typ uszkodzenia: aksonalne / demielinizacyjne / mieszane
Dystrybucja: ogniskowa / wieloogniskowa / dystalna simetryczna
Lokalizacja: precyzyjny poziom — np. „neuropatia n. łokciowego w segmencie łokciowym (cubital tunnel)"
Nasilenie: łagodne / umiarkowane / ciężkie (na podstawie amplitud i MCV)
Korelacja z EMG igłowym: denerwacja aktywna / przewlekła reinerwacja / brak zmian
Sugestia diagnostyczna: np. „Obraz zgodny z zespołem kanału nadgarstka stopnia umiarkowanego po stronie prawej"

⚠️ Złota zasada interpretacji EMG

Wyniki EMG/ENG zawsze interpretować w kontekście klinicznym. Wynik prawidłowy nie wyklucza patologii (wczesne, subkliniczne lub czysto bólowe zmiany mogą wyprzedzać nieprawidłowości elektrofizjologiczne). Wynik nieprawidłowy zawsze korelować z badaniem fizykalnym i historią choroby. Raport EMG to narzędzie neurologa — nie samodzielna diagnoza.

📚 Bibliografia

Preston, D.C., Shapiro, B.E. (2021). Electromyography and Neuromuscular Disorders (4th ed.). Elsevier.
Kimura, J. (2013). Electrodiagnosis in Diseases of Nerve and Muscle (4th ed.). Oxford University Press.
Dumitru, D., Amato, A.A., Zwarts, M.J. (2002). Electrodiagnostic Medicine (2nd ed.). Hanley & Belfus.
Campbell, W.W. (2008). "Diagnosis and management of common compression and entrapment neuropathies." Neurological Clinics, 17(3):557–576.
Seddon, H.J. (1943). "Three types of nerve injury." Brain, 66(4):237–288.
Sunderland, S. (1951). "A classification of peripheral nerve injuries producing loss of function." Brain, 74(4):491–516.
Joint Task Force of the EFNS and PNS. (2010). "European Federation of Neurological Societies/Peripheral Nerve Society Guideline on management of chronic inflammatory demyelinating polyradiculoneuropathy." European Journal of Neurology, 17(3):356–363.
Ferrante, M.A. (2012). "Brachial plexopathies: classification, causes, and consequences." Muscle & Nerve, 30(5):547–568.
Werner, R.A., Andary, M. (2011). "Electrodiagnostic evaluation of carpal tunnel syndrome." Muscle & Nerve, 44(4):597–607.

🦌

Materiały edukacyjne dla dobra społecznego

Opracował: Mgr Elektroradiolog Wojciech Ziółek

CEO Jelenie Radiologiczne^®

📚 Cel edukacyjny: Materiał dydaktyczny dla elektroradiologów, techników ENG/EMG i studentów neurofizjologii klinicznej. Udostępniany nieodpłatnie dla dobra społecznego.

⚕️ Disclaimer medyczny: Artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani wytycznych diagnostycznych. Wszelkie decyzje diagnostyczne i terapeutyczne konsultuj z neurologiem lub neurofizjologiem klinicznym.

← Artykuł 3: Nerw łokciowy | Blog | Powrót do początku serii ↑

⚡ Nerw Promieniowy + Interpretacja